Ochrona zwierzyny drobnej

  Nasilające się zmiany środowiskowe spowodowane działalnością człowieka doprowadziły do znacznego rozregulowania skomplikowanych zależności pomiędzy poszczególnymi elementami przyrody. Podstawowe fizjocenozy i ekosystemy w naszym kraju w wielu przypadkach są jednostkami ekologicznymi mało już spójnymi i bardzo labilnymi w swym funkcjonowaniu. Działalność ludzka polegająca na wyłącznym eksploatowaniu dóbr przyrody jest więc obecnie zupełnie niedopuszczalna. Z kolei działania zmierzające do zachowania bogatej różnorodności przyrody nie mogą już jednak polegać jedynie na jej biernej ochronie. 

Konieczne stało się sterowanie ożywioną częścią przyrody, w tym również populacjami zwierząt łownych. Część z nich (np. zwierzyna drobna: zając, bażant, kuropatwa, dziki królik) zmniejsza swoją liczebność i zasięg występowania, a więc wymaga wręcz zabiegów zmierzających do ich zachowania, a nawet ratowania. Są jednak również i gatunki, które dzięki odpowiednim zdolnościom przystosowawczym (np. zwierzyna gruba: łoś, jeleń, daniel, sarna, dzik) zwiększają swoją liczebność i które rozprzestrzeniają się na nowe tereny.

Gatunki te, oddziaływujące w różnoraki sposób na środowisko swego bytowania, często nawet w sposób destrukcyjny (np. poprzez rozmiar szkód wyrządzanych w płodach i uprawach rolniczych, oraz w gospodarce leśnej), przysparzają określone kłopoty przyrodnicze, ekonomiczne i społeczne. Wtedy możliwe są, a nawet konieczne działania w kierunku ich zwiększonego użytkowania do pewnej (nie szkodliwej dla trwałości gatunku) nawet redukcji ich liczebności. 

Podstawowe gatunki zwierzyny drobnej (zając, bażant, kuropatwa i lokalnie dziki królik) ze względu na swoją bardzo wysoką liczebność w przeszłości stanowiły pierwszoplanowe składniki biocenoz polnych i polno-leśnych. Różnego rodzaju czynniki redukcyjne spowodowały, że ich liczebność na przestrzeni ostatnich 50-60 lat zmalała do takiego stopnia, który na dzień dzisiejszy należy uznać za wysoce alarmujący i podejmować wiele przedsięwzięć mających na celu ratowanie tych dotychczas stałych składników naszej fauny. W przeciwnym razie już niedługo będzie można mówić o zającu, bażancie, kuropatwie i dzikim króliku jako o gatunkach ginących, w najlepszym razie o zbliżających się do granicy nawet całkowitego wyginięcia.

Wbrew obiegowym opiniom, spadek pogłowia zwierzyny drobnej nie jest spowodowany użytkowaniem łowieckim, które waha się w granicach poniżej 20% stanów wiosennych, nie przekraczając poziomu 5-8% stanów jesiennych. Głównymi przyczynami tego spadku są przede wszystkim:

  • redukcja naturalna tych gatunków przez drapieżniki zarówno znajdujące się na liście zwierząt łownych (lis, jenot, borsuk, kuny, tchórze, norka amerykańska, oraz szop pracz, itd.), jak i na liście zwierząt chronionych (jastrząb gołębiarz, myszołowy zwyczajny i włochaty, kruk, sroka, wrona siwa, itd.),
  • rozwijającą się liczebność puszczanych samopas psów i kotów;
  • urbanizacja i modernizacja rolnictwa wielkopowierzchniowego poprzez zmiany powodowane w środowisku bytowania poszczególnych gatunków (zmiana struktury upraw rolnych, niszczenie zakrzaczeń i zadrzewień śródpolnych, oczek wodnych, itp.),
  • rozwijająca się chemizacja i mechanizacja szczególnie w rolnictwie, niesprzyjające sposoby koszenia łanów traw (sianokosy głównie w okresie rozrodu tych gatunków) oraz zbóż,
  • choroby,
  • zmiana warunków klimatycznych.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 roku w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych wyróżnia się dwa rodzaje zwierzyny (zwierząt łownych), a mianowicie:

  1. Zwierzynę grubą - do której zalicza się: łosia, jelenia szlachetnego, jelenia sika, daniela, sarnę, dzika i muflona - łącznie 7 gatunków zwierząt łownych, których Program ten nie dotyczy, ze względu na ich odpowiednie przystosowywanie się do zmieniających się warunków przyrodniczych, a w tym także stały wzrost liczebności. Gospodarowanie tymi gatunkami odbywa się w oparciu o obowiązujące Zasady selekcji osobniczej i populacyjnej zwierząt łownych w Polsce wdrożone przez Polski Związek Łowiecki w uzgodnieniu z Lasami Państwowymi,
  2. Zwierzynę drobną - do której zalicza się: lisa, jenota, borsuka, kunę leśną, kunę domową, norkę amerykańską, tchórza zwyczajnego, szopa pracza, piżmaka, zająca szaraka, dzikiego królika, jarząbka, bażanta, kuropatwę, gęś gęgawę, gęś zbożową, gęś białoczelną, krzyżówkę, cyraneczkę, głowienkę, czernicę, gołębia grzywacza, słonkę i łyskę - łącznie 24 gatunki zwierząt łownych. Niektóre z tych gatunków na terenie województwa kujawsko-pomorskiego (również w kraju) wykazują stałe tendencje wzrostowe liczebności (przede wszystkim drapieżniki, gęsi i gołąb grzywacz), nieznaczne tendencje spadkowe (np. bażant i słonka) lub wręcz katastrofalny spadek liczebności (zając, kuropatwa i dziki królik). Te ostatnie stanowią podstawowe gatunki zwierzyny żyjące przede wszystkim w biotopach typowo polnych, których wyginięcie w bardzo poważnym zakresie ograniczy bioróżnorodność środowiska przyrodniczego. Stąd też obejmowane są one niniejszym Programem w aspekcie wsiedleń, a wymienione drapieżniki jako ich naturalni reducenci działaniami zmierzającymi do ograniczenia ich liczebności do stanów zapewniających ich rolę sanitarną w środowisku, bez negatywnego wpływu na trwałość populacji swoi


Opublikowano: 08.06.2009, ZO PZŁ w Bydgoszczy. Opracował: Grzegorz Wiśniewski

Komentarze

Dodaj komentarz

Komunikaty

pochmurno
1 019 hPa
13km/h W
0mm 15%
27 lis
Imieniny: Achacjusz, Achacy, Damazy, Dominik, Gustaw, Jozafat, Maksymilian, Oda, Sekundyn, Stojgniew, Walery, Wirgiliusz, Zygfryd, Zygfryda