Bażant łowny

powrót

 

BAŻANT ŁOWNY - Phasianus colchicus

  • Synomimy: Bażant właściwy, szlachetny, obrożny
  • Rząd: Kuraki - Galliformes
  • Rodzina: Bażanty - Phasianidae

Bażant jest gatunkiem azjatyckim o szerokim obszarze rozprzestrzenienia. Do Europy został sprowadzony bardzo dawno temu, gdzie obecnie tworzy populację aklimatyzowaną. W Polsce pojawił się po raz pierwszy w końcu XVII wieku, a liczniej na przełomie XIX i XX wieku. W latach międzywojennych występował dość licznie, został jednak niemal doszczętnie wytępiony w okresie II wojny światowej. Potem dzięki pracy hodowlanej populację tą odbudowano.

Spośród około 36 form tego gatunku najbardziej znane są: bażant kaukaski, bażant mongolski, bażant kaspijski, bażant chiński, bażant mandżurski, bażant koreański, bażant formozański i bażant japoński. Znane też są formy ozdobne, jak: bażant królewski, bażant złocisty, bażant diamentowy, bażant srebrzysty, itp. W Polsce występują bażanty będące mieszaniną cech powstałą w wyniku krzyżowania różnych podgatunków. W Polsce bażant występuje nierównomiernie na terenie całego kraju. Najliczniej rozmieszczony jest w województwach centralnych, południowych i południowo wschodnich.

Naturalnym środowiskiem bażantów w ich pierwotnej ojczyźnie są lasy zalewowe, łęgi, nadbrzeżne zarośla i trzciny w dolinach rzek. Na obszarach sztucznego zasiedlenia bażanty występują w podobnych środowiskach, a ponadto na terenach użytkowanych rolniczo. Najbardziej odpowiadają mu tereny lekko sfałdowane o zróżnicowanej rzeźbie i lekko zwięzłych, ciepłych glebach znajdujących się w uprawie. Idealne środowisko bażantów stanowią tereny uprawne z rozrzuconymi drobnymi lasami, krzewiastymi remizami i niewielkim obszarem łąk przy małej ilości starych, intensywnie wypasanych pastwisk. Chętnie zasiedlają też niezbyt duże (najlepiej śródpolne) kompleksy lasów mieszanych i liściastych z gęstym podszyciem.

W warunkach umiarkowanego klimatu bażanty nie piją wody. Wystarczy im woda zawarta w soczystym pokarmie oraz rosa. Zbiorniki i cieki wodne stanowią istotny element w siedlisku bażanta ze względu na mnogość gatunków roślin i zwierząt będących dla niego pożywieniem, oraz z uwagi na łatwo dostępny żwir niezbędny dla prawidłowego trawienia pokarmu.

Najlepsze szanse zasiedlenia bażantów stwarzają:

  • tereny na styku kilku sąsiadujących typów środowisk (uprawy rolne, łąki, zarośla),
  • tereny wzdłuż dolin rzecznych porośnięte krzewami i obszary w pobliżu szuwarów, bagien i jezior,
  • otoczenie kęp krzewiastych i żywopłotów, pasów wiatrochronnych i krzewiastych pobrzeży dróg w okolicach mało zaludnionych,
  • drobne kompleksy leśne, zagajniki, grupy drzew w polu.

Bażant jest ptakiem o dużym zapotrzebowaniu pokarmowym. Dzienne zapotrzebowanie wynosi około 70-130g pożywienia (7-10% masy ciała). Potrafi jednak przeżyć w zimie 2-3 tygodni zupełnie bez pokarmu. Skład pokarmu jest bardzo zróżnicowany, w zależności od pory roku i wieku. W kilku pierwszych tygodniach życia pisklęta pobierają głównie pokarm owadzi, który w pierwszym tygodniu może stanowić do 100% pożywienia. W wieku 11-12 tygodni zjadają około 30%, w wieku 14-16 tygodni już tylko około 3% pokarmu owadziego. Ptaki dorosłe w okresie wiosny i lata zjadają około 40% pokarmu pochodzenia zwierzęcego. W okresie jesienno-zimowym wzrasta udział pokarmu roślinnego, który stanowi około 52% jego diety, w tym około 26% dzikich roślin jadalnych (borówki, maliny, wiśnie, jeżyny, śliwki, jarzębina, dzika róża, tarnina, a nawet żołędzie). Z roślin uprawnych preferuje zboża ( ziarna kukurydzy, gryki, prosa, pszenicy i jęczmienia), żdżbła traw, koniczyny, lucerny, seradeli, liście topinamburu oraz okopowe (marchew, ziemniaki, bulwy topinamburu, buraki pastewne i cukrowe).

Bażanty są ptakami poligamicznymi, tzn. jeden kogut gromadzi wokół siebie w okresie godowym (toki) i zapładnia kilka kur (średnio 4-5, przy obserwowanych w naturze rozpiętościach od 1 do 11). Sam natomiast nie uczestniczy w wychowie młodych. Miejsca gniazdowania wybierane są przez kury niezbyt starannie, samo gniazdo jest również niestarannie zbudowane. Jest to często płytkie zagłębienie w ziemi, skąpo wyścielone trawą lub innymi dostępnymi materiałami. Ulubionymi miejscami gniazdowania kur bażancich są obrzeża łąk, upraw zielonek (zwłaszcza lucerny) i nadbrzeżne trzciny. W gniazdach tych samica składa średnio 10-12 jaj (zwykle jedno jajo co drugi dzień), które wysiaduje przez okres 24-28 dni. Podobnie jak większość ptaków gniazdujących na ziemi bażanty są narażone na wiele niebezpieczeństw. Często straty z tego tytułu, w wyniku np. wykaszania łąk, upraw zielonek, niszczenia trzcinowisk (np. poprzez wypalanie) dochodzą nawet do 60-70 % lęgów. Kura bażanta po utracie pierwszego gniazda zakłada drugie, a nawet trzecie. Niestety, następne zniesienia są już mniej liczne w wypadku wtórnych gniazd, a kury młode i kury w początkowym okresie wysiadywania w razie spłoszenia często porzucają lęg i już do niego nie powracają.

Ocena płci
Wyraźny dymorfizm płciowy

Ocena wieku
U koguta występują ostrogi od 2 roku pierścienie przyrostu - co roku 2-3 mm.

Bażanty nie są ptakami długowiecznymi, teoretycznie dożywają wieku 11-12 lat. Jedną z najpoważniejszych przyczyn ich śmiertelności są choroby. Niebezpieczeństwo chorób wzrasta wraz ze wzrostem liczebności populacji. Choroby zakaźne powodowane są przez czynniki biologiczne, wirusy, bakterie i grzyby. Do ważniejszych chorób zakaźnych należą: rzekomy pomór kur (choroba Newcastle), zakaźne zapalenie krtani i tchawicy, puloroza (biała biegunka), pasteroloza (cholera drobiu), mikoplazmoza dróg oddechowych, kalibakteriozy i aspergiloza. Spośród chorób bażanta, niestety niedoceniane są także choroby niezakaźne, powodujące bardzo poważne ubytki (w hodowli wolierowej nawet do 90% ogólnej ilości upadków). Przyczyną tych chorób są z reguły niedobory składników mineralnych, witamin, kanibalizm oraz zatrucia, szczególnie związkami chemicznymi.

Drapieżniki (lis, borsuk, kuna leśna i domowa, tchórz, włóczące się psy i koty, oraz jastrzębie i w zimie myszołowy), chemizacja (związki chemiczne używane do zwalczania owadów i chwastów) i mechanizacja (maszyny koszące zielonki) powodują w okresie całego roku śmiertelność wśród bażantów dochodzącą nawet do 70%.

Na podstawie badań określono, że w warunkach naturalnych przy sprzyjających warunkach przyrost młodzieży może wynosić nawet do 70% stanu kur. Co prawda bezpośrednio po lęgu liczba młodych od jednej kury wynosi około 13 sztuk, to jednak już pod koniec sierpnia 7 sztuk, a we wrześniu 6 sztuk.

Opublikowano: 08.06.2009, ZO PZŁ w Bydgoszczy. Opracował: Grzegorz Wiśniewski

Napisz komentarz

Dołącz do nas